Επιπεφυκίτιδα: Είδη, Συμπτώματα και Αντιμετώπιση

Συντάχθηκε : από Παύλο Αντζουλή, Φαρμακοποιός

Τι είναι η επιπεφυκίτιδα

Η επιπεφυκίτιδα είναι η φλεγμονή του επιπεφυκότα, της λεπτής και διαφανούς μεμβράνης που καλύπτει το λευκό μέρος του ματιού και την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων. Μπορεί να εμφανιστεί σε ένα ή και στα δύο μάτια, προκαλώντας κοκκίνισμα, φαγούρα, δακρύρροια, αίσθημα καύσου ή ακόμα και έκκριση. Ανάλογα με την αιτία, η επιπεφυκίτιδα μπορεί να είναι ιογενής, βακτηριακή ή αλλεργική. Οι δύο πρώτες μορφές είναι αρκετά συχνές και, ειδικά η ιογενής, μπορεί να μεταδοθεί εύκολα από άτομο σε άτομο.

Είδη επιπεφυκίτιδας

Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, και η θεραπεία της εξαρτάται από τον συγκεκριμένο τύπο. Οι πιο συνηθισμένες μορφές είναι η ιογενής, η βακτηριακή και η αλλεργική επιπεφυκίτιδα.

Ιογενής επιπεφυκίτιδα

Η ιογενής επιπεφυκίτιδα συνήθως προκαλείται από ιούς και συχνά συνοδεύεται από συμπτώματα κρυολογήματος ή αναπνευστικών λοιμώξεων. Μπορεί να προκαλέσει έντονο κοκκίνισμα, δακρύρροια, κάψιμο και την αίσθηση ότι έχεις κάτι μέσα στο μάτι. Είναι πολύ μεταδοτική και, ευτυχώς, συνήθως υποχωρεί μόνη της μέσα σε λίγες ημέρες έως εβδομάδες.

Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα

Η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα προκαλείται από βακτήρια και συχνά συνοδεύεται από παχύρρευστη κιτρινωπή ή πρασινωπή έκκριση, με αποτέλεσμα τα βλέφαρα να κολλάνε, ειδικά μετά τον ύπνο. Μπορεί να επηρεάσει είτε το ένα μάτι είτε και τα δύο, και είναι επίσης μεταδοτική. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να προτείνει την κατάλληλη θεραπεία, όπως αντιβιοτικές οφθαλμικές σταγόνες ή αλοιφή.

Αλλεργική επιπεφυκίτιδα

Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα εμφανίζεται όταν τα μάτια μας αντιδρούν σε διάφορες αλλεργιογόνες ουσίες, όπως η γύρη, η σκόνη, τα ακάρεα ή το τρίχωμα των ζώων. Συνήθως, προκαλεί έντονη φαγούρα, κοκκίνισμα, δακρύρροια, κάψιμο και πρήξιμο στα βλέφαρα. Συχνά, μπορεί να συνοδεύεται από φτέρνισμα, καταρροή ή μπούκωμα. Σε αντίθεση με την ιογενή και τη βακτηριακή επιπεφυκίτιδα, αυτή η μορφή δεν είναι μεταδοτική. Η αποφυγή του αλλεργιογόνου, οι κρύες κομπρέσες και, αν χρειαστεί, οι κατάλληλες αντιαλλεργικές οφθαλμικές σταγόνες μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση από τα συμπτώματα.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της επιπεφυκίτιδας μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με την αιτία, αλλά συνήθως περιλαμβάνουν κοκκίνισμα, δακρύρροια, φαγούρα, κάψιμο και την αίσθηση ότι υπάρχει κάτι ξένο στο μάτι. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν είτε σε ένα μάτι είτε και στα δύο.

Τσίμπλες και έκκριμα

Η παρουσία εκκρίματος είναι αρκετά συχνή, ειδικά στην περίπτωση της βακτηριακής επιπεφυκίτιδας, όπου μπορεί να είναι παχύρρευστο και να έχει κιτρινωπή ή πρασινωπή απόχρωση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα βλέφαρα να κολλάνε μεταξύ τους, κυρίως το πρωί. Από την άλλη, στην ιογενή επιπεφυκίτιδα, το έκκριμα είναι συνήθως πιο υδαρές και συνοδεύεται από έντονη δακρύρροια.

Πρήξιμο και κοκκίνισμα

Το μάτι μπορεί να αποκτήσει μια έντονα κόκκινη απόχρωση, εξαιτίας της διαστολής των μικρών αγγείων του επιπεφυκότα. Επίσης, μπορεί να παρατηρηθεί πρήξιμο στα βλέφαρα ή γύρω από το μάτι, ενώ συχνά συνοδεύεται από αίσθηση καψίματος, φαγούρα και γενική ενόχληση. Η έντονη φαγούρα είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική όταν πρόκειται για αλλεργική επιπεφυκίτιδα.

Πώς μεταδίδεται - Είναι κολλητική

Η ιογενής και η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα είναι μεταδοτικές και μπορούν να εξαπλωθούν εύκολα από άτομο σε άτομο. Η μετάδοση συμβαίνει κυρίως μέσω της επαφής με μολυσμένα δάκρυα ή εκκρίσεις από τα μάτια, αλλά και μέσω των χεριών ή αντικειμένων που έχουν μολυνθεί, όπως πετσέτες, μαξιλάρια και καλλυντικά. Για να μειώσεις τον κίνδυνο μετάδοσης, φρόντισε να πλένεις τα χέρια σου συχνά, να αποφεύγεις να αγγίζεις ή να τρίβεις τα μάτια σου και να μην μοιράζεσαι προσωπικά αντικείμενα. Αν έχεις επιπεφυκίτιδα, χρησιμοποίησε μια ξεχωριστή πετσέτα και μην μοιράζεσαι μακιγιάζ ματιών. Από την άλλη, η αλλεργική επιπεφυκίτιδα δεν είναι κολλητική, καθώς προκαλείται από αλλεργική αντίδραση και όχι από ιό ή βακτήριο.

Πόσο διαρκεί η επιπεφυκίτιδα

Η διάρκεια της επιπεφυκίτιδας εξαρτάται κυρίως από την αιτία που την προκαλεί. Για παράδειγμα, η ιογενής επιπεφυκίτιδα συνήθως υποχωρεί μέσα σε 7 ημέρες, αν και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να κρατήσει λίγο περισσότερο. Από την άλλη, η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα μπορεί να δείξει σημάδια βελτίωσης μέσα σε 3-4 ημέρες, ειδικά αν ακολουθείς την κατάλληλη θεραπεία. Όσον αφορά την αλλεργική επιπεφυκίτιδα, αυτή μπορεί να διαρκέσει όσο συνεχίζεις να εκτίθεσαι στο αλλεργιογόνο. Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν όταν απομακρύνεται το αλλεργιογόνο ή όταν γίνεται σωστή αντιμετώπιση. Αν παρατηρήσεις ότι τα συμπτώματα επιμένουν, χειροτερεύουν ή επηρεάζουν την όρασή σου, είναι σημαντικό να επισκεφτείς έναν οφθαλμίατρο για αξιολόγηση.

Αντιμετώπιση ανάλογα με το είδος

Η θεραπεία της επιπεφυκίτιδας εξαρτάται από το τι την προκαλεί. Η ιογενής επιπεφυκίτιδα συνήθως φεύγει μόνη της, ενώ για την αλλεργική μορφή, είναι σημαντικό να αποφεύγουμε το αλλεργιογόνο και να ακολουθούμε την κατάλληλη αντιαλλεργική αγωγή. Όσον αφορά τη βακτηριακή επιπεφυκίτιδα, ο γιατρός μπορεί να κρίνει ότι χρειάζεται να πάρουμε αντιβιοτικά.

Σταγόνες και κολλύρια

Τα τεχνητά δάκρυα είναι μια εξαιρετική λύση για να ανακουφίσουν την ξηρότητα, το κάψιμο και τον ερεθισμό στα μάτια. Αν έχεις αλλεργική επιπεφυκίτιδα, υπάρχουν ειδικά αντιαλλεργικά κολλύρια που μπορείς να δοκιμάσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο οφθαλμίατρος μπορεί να σου προτείνει και άλλες θεραπείες που είναι κατάλληλες για σένα. Να θυμάσαι, όμως, ότι είναι καλύτερο να αποφεύγεις τη χρήση κολλυρίων με αντιβίωση ή κορτιζόνη χωρίς να έχεις πρώτα μιλήσει με τον γιατρό σου.

Πότε χρειάζεται αντιβίωση

Η αντιβίωση δεν είναι η λύση για την ιογενή ή την αλλεργική επιπεφυκίτιδα, αφού αυτές οι καταστάσεις δεν προκαλούνται από βακτήρια. Στην περίπτωση της βακτηριακής επιπεφυκίτιδας, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αντιβιοτικές οφθαλμικές σταγόνες ή αλοιφή, ανάλογα με το πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση και την κλινική εικόνα. Είναι σημαντικό να μην ξεκινάς μόνος σου αντιβίωση, γιατί δεν είναι κάθε κόκκινο μάτι αποτέλεσμα βακτηριακής λοίμωξης.

Επιπεφυκίτιδα σε παιδιά και βρέφη

Η επιπεφυκίτιδα είναι αρκετά συνηθισμένη στα παιδιά και μπορεί να προκληθεί από ιό, βακτήριο ή αλλεργία. Μπορεί να παρατηρήσεις κοκκίνισμα, δακρύρροια, πρήξιμο στα βλέφαρα, φαγούρα ή εκκρίσεις που κάνουν τα μάτια να κολλάνε, ειδικά μετά τον ύπνο. Επειδή η ιογενής και η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα μεταδίδονται εύκολα, είναι σημαντικό να διδάξεις στο παιδί να πλένει τα χέρια του συχνά και να αποφεύγει να τρίβει τα μάτια του. Μην μοιράζεσαι πετσέτες, μαξιλάρια ή άλλα προσωπικά αντικείμενα. Για τα βρέφη, ειδικά όταν είναι πολύ μικρά, χρειάζεται να είσαι πιο προσεκτικός. Αν παρατηρήσεις έντονο πρήξιμο, σημαντική έκκριση, πόνο, φωτοφοβία ή αν το βρέφος δυσκολεύεται να ανοίξει το μάτι του, επικοινώνησε άμεσα με παιδίατρο. Μην χρησιμοποιείς οφθαλμικές σταγόνες ή αντιβιοτική αλοιφή χωρίς να έχεις ιατρική καθοδήγηση.

Πότε χρειάζεται γιατρός

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η επιπεφυκίτιδα φεύγει χωρίς να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Παρ' όλα αυτά, είναι σημαντικό να επισκεφτείς έναν οφθαλμίατρο αν τα συμπτώματα είναι έντονα, χειροτερεύουν ή δεν δείχνουν σημάδια βελτίωσης, ειδικά αν νιώθεις έντονο πόνο ή αν η όρασή σου επηρεάζεται. Αν παρατηρήσεις έντονη φωτοφοβία, σημαντική μείωση ή θόλωση της όρασης, έντονο πόνο, σοβαρό πρήξιμο ή μεγάλη ευαισθησία γύρω από το μάτι, χρειάζεσαι άμεση ιατρική αξιολόγηση. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται και στα βρέφη και στα μικρά παιδιά. Αν φοράς φακούς επαφής και παρατηρήσεις κόκκινο ή επώδυνο μάτι, βγάλτους αμέσως και επικοινώνησε με τον οφθαλμίατρο σου, καθώς ορισμένες λοιμώξεις του κερατοειδούς μπορεί να απαιτούν γρήγορη παρέμβαση.

Πρόληψη

Για να μειώσεις τον κίνδυνο να κολλήσεις ή να μεταδώσεις επιπεφυκίτιδα, είναι σημαντικό να προσέχεις την υγιεινή των χεριών σου και την καθαριότητα των προσωπικών σου αντικειμένων. Φρόντισε να πλένεις τα χέρια σου συχνά και καλά, ειδικά πριν αγγίξεις τα μάτια σου. Απόφυγε να τρίβεις ή να αγγίζεις τα μάτια σου με βρώμικα χέρια. Μην μοιράζεσαι πετσέτες, μαξιλάρια, καλλυντικά ή οφθαλμικές σταγόνες με άλλους. Αν χρησιμοποιείς μακιγιάζ για τα μάτια, κράτησέ το μόνο για σένα και αντικατέστησε ό,τι μπορεί να έχει μολυνθεί. Φρόντισε να καθαρίζεις σωστά τους φακούς επαφής και ακολούθησε τις οδηγίες για τη χρήση και την αντικατάστασή τους. Αν έχεις ήδη μεταδοτική επιπεφυκίτιδα, πλένε τα χέρια σου συχνά και προσπάθησε να αποφεύγεις την κοντινή επαφή με άλλους όσο έχεις ενεργά συμπτώματα. Ακολουθώντας αυτά τα απλά βήματα, μπορείς να περιορίσεις σημαντικά τη μετάδοση, ειδικά της ιογενούς και βακτηριακής επιπεφυκίτιδας.

Συχνές ερωτήσεις

1.Μπορώ να φοράω φακούς επαφής με επιπεφυκίτιδα;

Όχι, είναι καλύτερα να σταματήσεις προσωρινά τη χρήση των φακών επαφής όσο έχεις συμπτώματα επιπεφυκίτιδας. Οι φακοί μπορεί να ερεθίσουν ακόμα περισσότερο το μάτι και να αυξήσουν τον κίνδυνο για επιπλοκές. Καλό είναι να περιμένεις μέχρι να φύγουν τελείως τα συμπτώματα και να ακολουθήσεις τις οδηγίες του οφθαλμίατρου πριν τους ξαναχρησιμοποιήσεις. Αν φοράς ημερήσιους φακούς, φρόντισε να πετάξεις το ζευγάρι που είχες όταν άρχισαν τα συμπτώματα.

2.Tobrex ή Tobradex - Ποια η διαφορά;

Το Tobrex περιέχει το αντιβιοτικό τομπραμυκίνη και χρησιμοποιείται για να καταπολεμήσει ορισμένες βακτηριακές οφθαλμικές λοιμώξεις. Από την άλλη, το Tobradex συνδυάζει την τομπραμυκίνη με τη δεξαμεθαζόνη, ένα κορτικοστεροειδές που βοηθά στη μείωση της φλεγμονής. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν είναι εναλλάξιμα και το Tobradex δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς ιατρική καθοδήγηση, καθώς η κορτιζόνη μπορεί να επιδεινώσει κάποιες λοιμώξεις.

3.Πόσο καιρό είμαι μεταδοτικός/-ή;

Αν έχεις ιογενή ή βακτηριακή επιπεφυκίτιδα, είναι σημαντικό να ξέρεις ότι μπορείς να τη μεταδώσεις όσο έχεις ενεργά συμπτώματα και εκκρίσεις από το μάτι. Η ιογενής μορφή μπορεί να παραμείνει μεταδοτική για αρκετές ημέρες, ενώ στη βακτηριακή, η μεταδοτικότητα συνήθως μειώνεται σημαντικά μόλις ξεκινήσεις την κατάλληλη αντιβιοτική θεραπεία, αν χρειάζεται. Για να περιορίσεις τη μετάδοση, φρόντισε να πλένεις συχνά τα χέρια σου και να μην μοιράζεσαι πετσέτες ή καλλυντικά.